S\u00f6ylemle eylem aras\u0131ndaki fark\u0131n en y\u00fcksek oldu\u011fu kelimelerden biri de de\u011fi\u015fim olsa gerek. \u00d6yle ki, parf\u00fcm\u00fcn\u00fcn, i\u00e7ti\u011fi me\u015frubat\u0131n markas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremeyen ki\u015filer de\u011fi\u015fime a\u00e7\u0131k olmak gerekti\u011fini s\u00f6ylemekte beis g\u00f6rm\u00fcyor. \u00c7o\u011fu ki\u015finin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, ho\u015fland\u0131klar\u0131, ho\u015flanmad\u0131klar\u0131 asla de\u011fi\u015fmiyor. De\u011fi\u015fim konferanslar\u0131nda de\u011fi\u015fen bir \u015fey yok. Kendi in\u015fa etti\u011fimiz beynimiz esnekli\u011fini zamanla kaybedip kendisinin de\u011fi\u015fmesine direniyor. Ne de olsa konfor g\u00fczel, stat\u00fcko garanti, d\u00fczen rahatlat\u0131c\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Pisagor kendi ad\u0131yla \u00fcn kazanm\u0131\u015f olan teoremi bulunca sevincinden dolay\u0131 y\u00fcz \u00f6k\u00fcz\u00fc kurban etmi\u015f. Beraber \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir dostu \u201cBundan sonra yeni bir ger\u00e7ek bulununca t\u00fcm \u00f6k\u00fczler korkudan titreyecek\u201d demi\u015f. \u00d6k\u00fczleri korumak laz\u0131m tabii. De\u011fi\u015fim i\u00e7in gerekliler.<\/p>\n\n\n\n
S\u00f6ylediklerimi somutla\u015ft\u0131rabilmek i\u00e7in abart\u0131l\u0131 bir somut \u00f6rnek vereyim. Yar\u0131n resmi bir karar al\u0131nsa: her bebe\u011fin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, konu\u015fmas\u0131 ve sosyalle\u015fmesinden e\u011fitimciler sorumlu olacak denilse. Gerek\u00e7e olarak her \u00e7ocuk ayn\u0131 dil, sosyal ve fiziksel geli\u015fime sahip olam\u0131yor; f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi i\u00e7in b\u00f6yle bir karar al\u0131nd\u0131 dese ne olur? San\u0131r\u0131m bebeklerin, dil, hareket ve psiko-sosyal geli\u015fimleri geriler. Ni\u00e7in? \u00c7\u00fcnk\u00fc hemen program yap\u0131l\u0131r. Yeni moda kavramlarla etkile\u015fimsel modeller a\u00e7\u0131klan\u0131r. Uzmanlar ortama h\u00e2kim olur. Veliler kaynaklar, kitaplar materyaller konusunda bir talep patlamas\u0131 yarat\u0131r. Bu size imk\u00e2ns\u0131z geldi de\u011fil mi? Peki, \u00e7ocuk \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131na gelince niye m\u00fcmk\u00fcn hale geliyor. Ne de\u011fi\u015fiyor? Ni\u00e7in ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131 s\u0131n\u0131f d\u00fczeyi y\u00fckseldik\u00e7e yarat\u0131c\u0131l\u0131k \u00f6l\u00fcyor saptamas\u0131n\u0131 yap\u0131yor? T\u00fcm d\u00fcnyada \u00e7ocuklar \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131na kadar her t\u00fcrl\u00fc sistemi, e\u015fyay\u0131, olu\u015fu kavr\u0131yor. Zaman, mekan, e\u015fya, sistem, mekanizma ne varsa alg\u0131l\u0131yorlar. O kadar h\u0131zl\u0131 geli\u015fiyorlar ki! Temel sistemi kavrad\u0131ktan sonra merak edilecek yeni \u015feyler ar\u0131yorlar, ama bulam\u0131yorlar. Tam bu s\u0131rada ebeveynler ve kurumlar alt\u0131nda-\u00fcst\u00fcnde, s\u0131cak-so\u011fuk, uff-c\u0131ss diyerek formel e\u011fitime ba\u015fl\u0131yorlar. \u0130\u015fte tam da burada kopuyor k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131yamet. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocuklar i\u00e7in art\u0131k bildikleri \u015feylerin tekrar\u0131 d\u00f6nemi ba\u015fl\u0131yor. Yani \u00e7ocuklar\u0131n zekas\u0131n\u0131 programlar\u0131n zeka seviyesine indirgiyoruz. Herkesi programda e\u015fitlikte bulu\u015fturup adaleti zedeliyoruz. H\u0131zl\u0131 \u00f6\u011frenen \u00e7ocuklar\u0131 yava\u015flat\u0131p, yava\u015flar\u0131 eri\u015femeyecekleri hedeflere zorluyoruz. Sonra da buna bilim diyoruz. Peki ne yapal\u0131m?<\/p>\n\n\n\n
\u00d6nerim insana insan gibi yakla\u015fmak. \u00d6ncelikle \u201c\u0130nsan nedir?\u201d sorusunu yan\u0131tlamak. Ne yaz\u0131k ki g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e insan\u0131n \u00f6z\u00fcnden uzakla\u015f\u0131yoruz. Bilgisayarlar ilk \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda insan beyni taklit edilerek geli\u015ftirildi. \u015eimdilerde insan beyni s\u00fcrekli programlanm\u0131\u015f materyallerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirilerek bilgisayara benzetilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. \u0130nsan, can\u0131 olan varl\u0131k. Bedeni, psiko-sosyo-k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikleri, ruhsal-manevi varl\u0131\u011f\u0131 olan bir varl\u0131k. E\u011fer insana sadece biyolojik, mekanik bir varl\u0131k olarak bakarsak \u00e7ok ay\u0131p sorular \u00e7\u0131kar ortaya. Mesela \u201crobotlar \u00f6\u011fretmenin yerini al\u0131r m\u0131?\u201d Ne kadar ay\u0131p bir soru.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nsan karde\u015flerimizi Pavlov gibi Skinner gibi g\u00f6rmeye devam edecek miyiz? \u0130nsana daha derinden bakmak gerek.<\/p>\n\n\n\n
Programl\u0131 e\u011fitimi ticarile\u015ftirmeye y\u00f6nelik davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 kuramla ba\u011flant\u0131l\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131z giri\u015fimler medyan\u0131n deste\u011fiyle gere\u011finden fazla g\u00fcndemde kald\u0131. Kitlesel e\u011fitimin mekanizasyonunu ama\u00e7layan bu t\u00fcr giri\u015fimlerin insan do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu g\u00f6z ard\u0131 edildi. Davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 yakla\u015f\u0131m matemati\u011fe \u00f6yk\u00fcnen bir indirgeme operat\u00f6r\u00fc gibiydi. Bu yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re laboratuvarda korku i\u00e7inde titreyen fareler yoktu; ka\u00e7ma ve ka\u00e7\u0131nma tepkisi veren denekler vard\u0131. Pavlov\u2019un k\u00f6pe\u011fi a\u00e7 de\u011fildi; yiyecekten yoksun veya t\u00fcketme tepkisini hen\u00fcz vermemi\u015f bir denekti. \u0130nsan\u0131 salt biyolojik bir varl\u0131k olarak g\u00f6ren, psiko-sosyo-ruhsal y\u00f6n\u00fcn\u00fc hi\u00e7e sayan bir anlay\u0131\u015ftan ba\u015fka bir \u015fey beklenemezdi.<\/p>\n\n\n\n
Sahi bizim insan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz ne? Bir de\u011fi\u015fim olacaksa \u00e7nce insan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fc, insandan ne anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6ylemek durumunda de\u011fil miyiz? Program de\u011fi\u015ftirerek, yeni, son moda, hafifletilmi\u015f programlar yazarak bir yere varamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in nas\u0131l bir de\u011fi\u015fim alg\u0131s\u0131 gerekiyor? Program geli\u015ftirmenin teorisi, kavramlar\u0131, terimleri i\u00e7inde T\u00fcrkiye\u2019den \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir i\u00e7erik var m\u0131? Bu kuramlar\u0131n tamam\u0131 sanayi toplumunun gereksinimlerine g\u00f6re d\u00fczenlenmemi\u015f mi?<\/p>\n\n\n\n
Taylor\u2019un fabrika modeliyle Thorndike\u2019\u0131n bug\u00fcn hala ge\u00e7erli olan e\u011fitim modeli aras\u0131nda ne fark var? Taylor fabrikadaki \u00fcretim band\u0131n\u0131n h\u0131z\u0131na ula\u015famayanlar\u0131 i\u015ften atarken bug\u00fcn giri\u015f s\u0131nav kazanamayanlara ne yap\u0131yoruz?<\/p>\n\n\n\n
De\u011fi\u015fim kendi d\u00fcnyam\u0131z\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00f6tesinde \u00e7ok \u00f6tesinde bir \u015fey. De\u011fi\u015fim kavram\u0131n\u0131 zaman, mekan, ideoloji, k\u00fclt\u00fcr ba\u011flamlar\u0131nda yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmekte yarar var. Ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in iyi olan de\u011fi\u015fim bizim i\u00e7in olmayabilir. 1990\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda Amerika\u2019da bulundu\u011fum \u00fcniversitedeki bir profes\u00f6r Sosyal Psikoloji derslerinde ne okutuyorsunuz dedi\u011finde Atkinson un kitab\u0131n\u0131 dedim. O bizim sosyalimizin psikolojisi siz niye okutuyorsunuz dedi. Sadece sustum. De\u011fi\u015fimden ziyade d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme bakmak zorunday\u0131z. Kendi evrimimiz burada yat\u0131yor. Bunun i\u00e7inde Nasrettin Hocan\u0131n torunlar\u0131 olarak 0-1, siyah-beyaz bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan bulan\u0131k mant\u0131\u011fa do\u011fru y\u00f6nelmeliyiz. \u00dc\u00e7 ki\u015fiye de hakl\u0131 diyerek ba\u015fka bir a\u00e7\u0131l\u0131m sa\u011flayan Hocam\u0131za.<\/p>\n\n\n\n
De\u011fi\u015fime de durumsal bakmak laz\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De\u011fi\u015fim kendi d\u00fcnyam\u0131z\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00f6tesinde \u00e7ok \u00f6tesinde bir \u015fey. De\u011fi\u015fim kavram\u0131n\u0131 zaman, mekan, ideoloji, k\u00fclt\u00fcr ba\u011flamlar\u0131nda yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmekte yarar var. Ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in iyi olan de\u011fi\u015fim bizim i\u00e7in olmayabilir. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,13],"tags":[],"class_list":["post-1280","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-all-posts","category-ziya-ogretmenin-perspektifi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/onceogretmenvakfi.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/onceogretmenvakfi.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/onceogretmenvakfi.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/onceogretmenvakfi.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/onceogretmenvakfi.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1280"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/onceogretmenvakfi.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1280\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1282,"href":"https:\/\/onceogretmenvakfi.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1280\/revisions\/1282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/onceogretmenvakfi.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/onceogretmenvakfi.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/onceogretmenvakfi.org.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}